معماری پهلوی

اطلاعاتی درباره معماری پهلوی!

معماری پهلوی توجه بیشتری به دوره سامانی و هخامنشی داشته است. معماری ایران در اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی دچار آشفتگی شده بود. در زمان پهلوی بناهایی ساخته شد که هر کدام از یک سبک معماری بهره بردند. مانند کاخ مرمر به سبک معماری سنتی، شهربانی کشور به سبک تخت جمشید و بنای شهرداری به سبک معماری نئوکلاسیک. سعی در معماری پهلوی بر این بود که بین سه جریان فکری هماهنگی و ارتباط ایجاد کند . این عقاید متفاوت و متضاد در این دوره معماری گرفته شده از تضادهای سیاسی و ایدئولوژیک در این زمان بوده است .

جریان های فکری معماری پهلوی

جریان اول سنت‌گرایی که ریشه ی فکری و سیاسی و گرایش دینی آنها تناسب دین با سیاست و زنده نگهداشتن و گسترش آداب و رسوم چندین ساله ایرانی بود .بزرگان این جریان فکری شیخ فضل الله نوری و بعد از ایشان سید حسن مدرس بودند .

جریان دوم غربگرایان بودند که ریشه فکری آنها به نقل از تقی زاده به تقلید کامل از غرب در همه زمینه‌ها ي اقتصادی ،سیاسی واجتماعی بود . در مرکز این جریان تحصیلکرده های ایرانی بودند که از اروپا بازگشته بودند.

جریان سوم ملی گرایانی بودند که ریشه فکری آنها رجوع به بزرگی امپراتوری هخامنشی و ساسانی بود آنها گرایش اسلامی اروپایی را غیر ایرانی قلمداد می‌کردند و به جای آن رجوع به فرهنگ آریایی را می خواستند.

گروه غرب گرایان بر دیگر گروه‌ها سلطه یافتند چرا که این گروه به بوزار پاریس و بعد مکتب فلورانس ورم و در شهرسازی انگلستان وامریکا منتصب شدند . اگرچه سردمداران این حوزه گدار وماکسیم سیرو از نظر فکری به معماری سنتی بسیار اهمیت می دادند ولی آنها پیرو مکتب های نئو کلاسیک یا ملی گرایی بودند.ساختمان موزه ایران باستان که برگرفته از سبک طاق کسرا به خوبی نشان دهنده این موضوع است .تسلط غرب گرایان بر سبک معماری در روند آموزشی دانشجویان معماری و مواد درسی شان کاملا پیداست چراکه اثری از معماری سنتی در آن نمی بینیم و بیشتر نظریات غربی مطرح شده است .

روند معماری پهلوی در ایران

وقتی معماری سنتی ایران منفعل شد تمامی سبک های اروپا و آمریکا در کشور عرصه شدند .وقتی جریان فکری غربی بر معماری ایران سلطه پیدا کرد و ایران از معماری سنتی فاصله گرفت. کار تا جایی پیش رفت که دست به خراب کردن ساختمان های قدیمی برای گسترش شهرها زدند و تخريب کاروانسراهای قدیمی را در جهت احداث جاده شهری کاری شایسته دانستند. بسیاری از ساختمان های با ارزش را تخریب و بعضی را به سبک ایرانی مزین کردند . بناهایی مانند کاخ سعدآباد ،کاخ مرمر تهران ،ساختمان باشگاه افسران سابق ،عمارت شهربانی ،دبیرستان البرز ،کاخ وزارت امور خارجه ، سردر باغ ملی نشان دهنده این امر است.

 

سبک معماری پهلوی

در مورد معماری کلاسیک و معماری پست مدرن را اینجا بخوانید.

دوره پهلوی به دو دوره پهلوی اول و دوم تقسیم می‌شود . پهلوی اول از سال ۱۳۰۴ تا ۱۳۲۰ ادامه داشت و معماری آن از سال‌های قبل از جایی که رضاخان به قدرت رسید شروع شد . زمان به قدرت رسیدن رضا خان همه چیز تحت تاثیر ارتش و طبقه نظامیان بود او بافكر وجریان نظامی فکری در یک بازه زمانی ۲۰ ساله ارتشی را آماده کرد که در جریان آن معماری به میان آمد که بناهای آن با نام معماری پهلوی دوره اول شناخته شدند.

با وارد شدن نظامیان به تمامی صحنه‌ها، فکر و اندیشه آنها بر همه جا اثر گذاشت و پای آنها به گسترش شهرسازی و معماری و … نیز باز شد. حیطه تخصصی معماری ساختمان های ۲۰ ساله رضاخان به دوقسمت بناهای نظامی و غیرنظامی تقسیم می شوند. این سبک حکومت باعث شد بناهای نظامی بنا شوند که قبل از آن چنین سابقه نبوده است. پادگان‌ها، پاسگاه‌ها، زندان ها، ژاندارمری ها و ساختمان های زیاد شهربانی در هر کدام از شهرهای ایران ساختمان‌هایی بودند که به خاطر عملکرد نظامی و تعداد زیاد آنها تاثیر زیادی بر شهر ها و ساختمان ها داشتند. انچه قابل تامل است تاثیرات نظامی بودن بر بناهای غیرنظامی است .

نظامی بودن و خصوصیات آن در حیطه های دیگر می تواند تاثیر مثبت و منفی بگذارد .

١.تنها بودن و متفاوت بودن، ساختمان های این زمان با زمان های دیگر از ویژگی‌های دوره نظامی بود .تقریبا تمامی ساختمان ها ی آن دوره تنها بدون داشتن همسایه با داشتن چهار نما ساخته شده اند.

٢.سرعت در ساخت ،تمامی بناهای ساختمانی دوره رضا شاه به سرعت ساخته شدند و تعداد آنها در یک دوره ۲۰ ساله شاهد این موضوع است .تونلها ،راه ها ،پل ها ،ساختمان های دولتی ، كليه بناهای میدان مشق ، سردر باغ ملی نشان دهنده این مسئله هستند.

٣.در ادارات نظامی هر زیردستی اطاعت گر از مافوق است. با این ویژگی بناهای آن زمان نیز حاکی از کنترل نظام ساخت و ساز است.

٤.تاثیرات روانی : اين خصوصیت به شکل های متعدد در معماری پیدا شده است .سلسله مراتب ارتش در ظاهر ساختمان ها نشان داده شده المان هایی شبیه به هم و تکرار شونده در نمای ساختمان مثل پنجره ها ،ستون ها و … نماد لباس یک شکل نظامی بودند.

غیر از آنچه ذکر کردیم در این زمان با توجه به تفکرات رضاخان در مورد سیستم اداری سعی کردن شکل حکومت این دوره بر طبق حکومت اروپا باشد . ساختمان‌هایی که جوابگوی شرایط اداری جدید باشند در نوع اداری ، آموزشی وصنعتي احداث شدند. با احداث کارخانه نساجی بناها شکل خاصی از معماری با متریال اروپایی را دنبال کردند . سبک نئوکلاسیک در این دوره بسیار دیده شد . استفاده از متریال جدید امکانات جدیدی را در اختیار معماران قرار داد .بعد از توجه رضاخان به شیشه در معماری کارخانه شیشه و بلور نیز احداث شد .در همین عرصه استفاده از سنگ نیز مورد توجه قرار گرفت.در این دوره استفاده از متریال گذشته مورد توجه معماران قرار گرفت و در عرصه معماری پهلوی اول رجوع به سبک هخامنشی و ساسانی و استفاده از سنگ کاملا پیداست . بعد از جنگ جهانی دوم مواد آهن و بتن به معماری اضافه شدند و حرکت معماری پهلوی شروع شد . بعد ازگذشت اوضاع بد اقتصادی، معماری ایراني به میان آمد این معماری برای بناهای دولتی و عمومی بود.

ویژگی های معماری پهلوی ايرانی

۱ .ساخت ایوان های بزرگ و بلند در ورودی ها
۲ . میان بنا ستون ها و سرستون ها را قرار دادند
۳ . پنجره های آن مثل فرم به کار گرفته در تخت جمشید هستند.
۴ .استفاده از بناهای بلند که نشانه عظمت بودند.
٥.استفاده از کنگره کنار بام کاخ ها
٦.استفاده از متریال سنگ و سیمان
۷ .بهره گیری از نقش های تخت جمشید
۸ . شبیه بودن به بناهای زمان هیتلر

شرکت معماری ویگرآرک که از برترین های شرکت طراحی معماری است در زمینه های طراحی و اجرای نورپردازی، طراحی و اجرای دکوراسیون داخلی، طراحی محوطه، طراحی و اجرای نمای ساختمان، طراحی و اجرای کابینت آشپزخانه، طراحی و اجرای کناف و … با پشتوانه نیروهای متخصص خود درحال فعالیت است و مشاوران آن آماده خدمت رسانی به شما دوستان گرامی می باشند.


2 دیدگاه

مهدی ناظمی - دی 26, 1397

بسیار آموزنده، هرچند بسیار مختصر. تشکر.

نویسنده سایت - دی 26, 1397

ممنون از شما

نظر خود را اضافه کنید

آدرس ایمیل شما نمایش داده نمی شود. فیلد های ضروری * هستند